W kampanii sprawozdawczo-wyborczej pod koniec 2025 r. niemal na każdym zebraniu powiatowym Nowej Lewicy mówiono o potrzebie odmłodzenia szeregów partii i to było zadanie oczywiste. Gorzej, kiedy próbowano określać jak zrozumieć młodzież, jak odpowiadać na jej potrzeby, jakim językiem się porozumiewać. Wreszcie jak uczynić ofertę partii atrakcyjną dla młodych, by chcieli się w to zaangażować?
Obraz współczesnej młodzieży, a to pojęcie sięga 29 roku życia – nie jest jednorodny i przejrzysty. Jaki więc jest? Odpowiedzi na to pytanie szukali autorzy raportu pt. „Diagnoza Młodzieży 2026”, który zaprezentowany został 12 marca br. przez specjalistów Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej, pracujących na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej. Opracowanie stanowi ważne źródło wiedzy o sytuacji młodego pokolenia w Polsce oraz o wyzwaniach, przed którymi stoją instytucje publiczne i system wsparcia społecznego.
NA POSIEDZENIU kOMISJI DS. DZIECI I MŁODZIEŻY
Podczas ostatniego 53. posiedzenia Sejmu RP i obrad Komisji ds. Dzieci i Młodzieży dyskutowano na temat tego raportu. (Przypomnijmy, iż wiceprzewodniczącym tej Komisji jest kujawsko-pomorski poseł Nowej Lewicy Piotr Kowal i zarazem I wiceprzewodniczący Rady Wojewódzkiej Nowej Lewicy w Bydgoszczy.)
O raporcie „Diagnoza młodzieży 2026” mówiła minister edukacji narodowej Barbara Nowacka. Pełny tekst raportu dostępny jest TUTAJ
„– Ministerstwo Edukacji Narodowej ma zaszczyt być koordynatorem polityki młodzieżowej od 2025 r. Przejęliśmy działania i złożyliśmy je w jednym miejscu, w MEN. Ministerstwo Edukacji Narodowej będzie też odpowiadać za przygotowanie strategii dotyczącej młodzieży. Diagnoza jest pierwszym, kluczowym elementem do przygotowania dobrej strategii. Polityka młodzieżowa jest szalenie ważna i jest od wielu lat niestety w Polsce polityką niezaadresowaną. Ostatnia strategia młodzieży, polityka młodzieżowa państwa, była na lata 2002–2012.
Od 2012 r. mamy wielką lukę w spójnych działaniach państwa na rzecz młodego pokolenia. A mówimy tu o polityce publicznej dotyczącej blisko 6 mln ludzi w Polsce. To jest całe pokolenie, które dzisiaj wchodzi w dorosłość lub młodych dorosłych, którzy w tę dorosłość już weszli i borykają się z wielkimi wyzwaniami współczesnego świata. Świata, który w 2012 r., był zupełnie inny. Był światem znacznie bardziej analogowym, znacznie bardziej spokojnym i znacznie bardziej przewidywalnym, choć i tak były już wielkie wyzwania.
Obecni młodzi ludzie mają już za sobą różne trudne doświadczenia, chociażby pandemii COVID-19, lockdownów, kryzysu zdrowia psychicznego, cyfryzacji, która pojawia się w każdym elemencie ich życia i powoduje powszechny kryzys zdrowia psychicznego.
klik fot.
Odpowiedzialne państwo to państwo, które nie tylko zauważa problemy, ale również w sposób spójny i kompleksowy podchodzi do wyzwań, które widzi, i rozwiązuje problemy. Dlatego pierwszym krokiem musiała być rzetelna diagnoza sytuacji młodego pokolenia. Diagnoza pokazuje obraz, którego nie możemy ignorować.
W chronicznym stresie i przemęczeniu żyje 60% nastolatków, 40% wykazuje objawy depresyjne, 62% doświadcza przemocy rówieśniczej, 17% młodych ludzi dokonało samookaleczeń.
To liczby, które mówią bardzo jasno, że młode pokolenie potrzebuje systemowego wsparcia państwa. Diagnoza pokazuje też wyzwania wchodzenia w dorosłość. Ponad połowa młodych dorosłych mieszka z rodzicami i ma trudności z usamodzielnieniem. Pojawiają się bariery na rynku pracy, w dostępie do mieszkań czy mobilności. Wnioski z diagnozy pokazują, że wyzwania młodych ludzi dotyczą wielu obszarów: zdrowia psychicznego, relacji społecznych, edukacji, środowiska cyfrowego, rynku pracy, mieszkalnictwa, transportu, aktywności obywatelskiej. Dlatego krajowa strategia młodzieżowa będzie projektem całego rządu, a nie tylko jednego resortu. Jako minister edukacji zostałam wyznaczona przez premiera do koordynowania polityki młodzieżowej i całą tę odpowiedzialność traktuję bardzo poważnie.
Oczywiście szkoła jest jednym z najważniejszych środowisk dla młodych ludzi. Działania państwa muszą ją wzmacniać, ale też nie możemy przerzucać całego ciężaru wyłącznie na oświatę. Trzeba pamiętać, że dla rozwoju młodego człowieka kluczowa jest rodzina. Dla młodego człowieka i dla budowania jego dobrostanu kluczowe jest otoczenie społeczne, relacje rówieśnicze, dostęp do dobrej edukacji, ale i dostęp do kultury, dostęp do sportu, dostęp do mieszkań, dostęp do rynku pracy.
Diagnoza wyraźnie pokazuje, jak ważne dzisiaj jest zdrowie psychiczne, relacje rówieśnicze i bezpieczeństwo w środowisku cyfrowym.
Polityka młodzieżowa nie może być tylko reakcją na kryzysy, musi być przede wszystkim strategią wzmacniania młodego pokolenia.
Raport, diagnoza bardzo wyraźnie pokazuje wyzwania związane ze środowiskiem cyfrowym. Dlatego jednym z kierunków działań będzie ograniczenie szkodliwego wpływu środowiska cyfrowego, tak zwana tarcza cyfrowa. Krajowa strategia młodzieżowa nie może być dokumentem napisanym wyłącznie przez ekspertów i administrację. Dlatego bardzo doceniam działania Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży z Moniką Rosą na czele. Dziękuję też przewodniczącej Komisji Edukacji i Nauki, Krystynie Szumilas za obecność i za planowane włączenie się w działania dotyczące przygotowania i opracowania strategii, a także konsultacje, które będą poprzedzały przygotowanie strategii.
Strategia młodzieżowa ma być realnym narzędziem polityki publicznej wspierającym działania rządu. Ma szansę wprowadzić stabilizację i zadziałać na rzecz rozwoju kolejnego młodego pokolenia.
Nie ma żadnej odporności społecznej, nie ma żadnej szansy na mówienie o kolejnym silnym pokoleniu, jeżeli państwo zapomina o najmłodszych obywatelkach i obywatelach.
Strategia będzie jednym z narzędzi do wspierania młodych ludzi, bez względu na to, gdzie mieszkają, z jakiego pochodzą środowiska, do jakiej chodzą szkoły, w jakich warunkach dorastają. Młodzi ludzie bardzo wyraźnie mówią o tym, że potrzebują usłyszenia oraz wsparcia i działań ze strony państwa. Strategia będzie odpowiedzią, a diagnoza jest pierwszym krokiem, żebyśmy mogli tej odpowiedzi rzetelnie jako państwo udzielić. (…)”.
W diagnozie zostały szczegółowo opisane deficyty polityk młodzieżowych, mobilności i dostępności transportowej, wykluczenia transportowego. Ponadto kultura przemocy, czyli doświadczanie przemocy towarzyszące w codziennym życiu zarówno młodzieży do 18. roku życia, jak i później, w wieku 19–29… Również niebezpieczny wzrost pewnych zachowań przemocowych. To jest przemoc ekonomiczna, to jest przemoc seksualna, to jest zaniedbanie, to jest kwestia przemocy psychicznej, z którą mamy do czynienia. W związku z tym – to jest kolejny element zagrożeń w odniesieniu do grupy osób w wieku 19–29 lat, które zostały sformułowane jako krytycznie ważne.
Warto zapoznać się z wypowiedziami ekspertów uczestniczących w posiedzeniu sejmowej Komisji ds. Dzieci i Młodzieży z 12 marca 2026 r. TUTAJ
***
NA SPOTKANIU Z UCZNIAMI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W OSIĘCINACH
Jako wiceprzewodniczący Komisji ds. Dzieci i Młodzieży w Sejmie RP, poseł Piotr Kowal odnosi pracę opiniodawczą i legislacyjną do doświadczeń w swoim okręgu wyborczym.
Temu celowi posłużyły np. odwiedziny i spotkanie posła z uczniami Szkoły Podstawowej im. mjr. Henryka Sucharskiego w Osięcinach (24 marca br.). Poseł opowiedział uczniom o swojej pracy w parlamencie oraz o tym, jak wygląda jego codzienność nie tylko na sali plenarnej czy obrad komisji sejmowych, ale także w biurze poselskim, we współpracy z asystentami społecznymi i reagowaniu na zgłaszane przez wyborców problemy.
Poseł z zadowoleniem odnotował ciekawe, dociekliwe pytania zadawane przez młodzież i bardzo dojrzałe refleksje – takie rozmowy pokazują, jak duży potencjał i świadomość społeczną mają młodzi ludzie.
fot. SP Osięciny
opr. nim, 29 marca 2026 r.